Peer
Geschiedenis
Peer was waarschijnlijk het centrum van een groot Frankisch domein, dat in de 8e eeuw overging in handen van de abdij van Sint-Truiden. Toch wijzen prehistorische vondsten op een nog vroeger bewoning. De oudste tot nu toe gekende bewoonde plaats in Peer is het Molhem met zijn grafheuvels. Het specifieke aan deze grafheuvels is dat de talrijke vondsten dateren uit verschillende periodes zoals het Steen-, Brons- en Ijzertijdperk en op een betrekkelijke kleine oppervlakte samen liggen in de Dommelvallei.
De huidige historische stadskern bestaat nog steeds uit een Frankisch marktplein, met aan de noordzijde de voormalige lakenhal die dateert uit 1637 – het oudst bewaarde stadhuis in Limburg – in Maaslandse Renaissancestijl. Op 9 februari 1367 ontving Peer, dat deel uitmaakte van het prinsbisdom Luik de titel “stad” van zijn leenheerlijke grondheer Everaert van der Marck.
De verheffing tot stad betekende voor Peer het begin van een grote bloeiperiode. Binnen de stadsmuren ontstonden allerlei vormen van huisnijverheid: wol- en lakenhandel, weefnijverheid, leder- en koperbewerking en de vervaardiging van landbouwalaam. Inde 14e/15e eeuw werden de burcht (1320), het klooster Agnetendal (1384), de kerktoren die dienst deed als vestingstoren (1392) en de Sint-Trudokerk (1422) gebouwd.
Op het einde van de 15e eeuw raakte Peer in verval. Besmettelijke ziekten, voorbijtrekkende troepen, plunderende benden en godsdiensttwisten eisten hun tol. In 1619 brandde bijna de hele stad af. Ondanks de moeilijkheden bouwde men in 1637 toch een open lakenhalle die later onder meer Stadhuis werd. Het verval was echter niet te stuiten. De vroegere textielnijverheid en huisnijverheid verdwenen totaal. Bij KB van 19 juli 1985 kreeg Peer terug de titel van Stad. De naam “Peer” zou betrekking hebben op het Latijnse “Pirgus” en het oud-Franse “pierge” of “verharde weg”. (verklaring geformuleerd door Prof. Em. J. Stinissen, ereburger van de stad Peer).
Reus der Kempen
Hoog boven het stadscentrum troont de “Reus der Kempen”. De 14e eeuwse majestueuze toren van de Sint-Trudokerk was vele jaren een baken voor de reizigers die de stad aandeden en een beschermtoren in moeilijke perioden. De kerk werden recent volledig gerenoveerd en met name het het gebruik van natuurlijke pastelverven leverde een adembenemend resultaat op. De toren is ingericht als museum met een gerestaureerd elektrisch torenuurwerk uit 1875, een houten klokkenstoel met een klok uit 1641 en een 64-klokkige beiaard. Ook in het ontstaan van de bijnaam van de Perenaren, “muggenblussers”, speelt de toren een rol.
Op een warme zomeravond in 1825 bewoog zich een dichte zwerm muggen rond de toren. De Perenaren dachten aan rook tengevolge van brand in de toren. De bewoners waren bezorgd om hun toren en wilden met man en macht blussen. Deze ijver bezorgde hen later de spotnaam “muggenblussers”. Het kerkgebouw, grotendeels uit de eerste helft van de 15e eeuw, werd uit mergel opgetrokken. Sedert 1936 is de Sint-Trudokerk een beschermd monument.
Het interieur herbergt enkele fraaie schilderijen en beelden, sommige afkomstig uit de Deusterkapel. Deze dateert uit 1660 en bevindt zich net buiten het centrum van Peer, richting Meeuwen. De schilderachtige kapel met haar landschappelijke omgeving is sinds 1951 beschermd.
Stadsbeiaard
17235 kg, 64 klokken en 5 octaven, 161 treden hoog in de Peerse Reus der Kempen bevindt zich een bronzen schat die muziekliefhebbers tot ver buiten Peer letterlijk als muziek in de oren klinkt. Na vele jaren van inzet en denkwerk werd in 1992 een zogenaamde “lichte beiaard” met 51 klokken geïnstalleerd. In 1999 werd het enorme muziekinstrument uitgebreid tot wat één der grootste beiaarden ter wereld zou worden, goed voor 64 verschillende klokken en een totaal gewicht van liefst 17235kg. Goed voor een “zware beiaard” en het breedst mogelijke (en unieke) klankenspectrum met 5 octaven.
Pronkstuk is de Mater Dolorosa die met zijn 3075 kilo’s de grootste klok van Limburg is terwijl de Salvatorklok met zijn 1800kg in 1997 ter gelegenheid van de Mariafeesten werd toegevoegd. Goede nummer 2 is de Lambertusklok van 2150kg. Eén verdieping lager in de toren bevindt zich de Mariaklok, een niet minder kostbaar pronkstuk. Gegoten in 1641, verdiende de anderhalve ton omvattende geweldenaar een eigen plaats en kan ze volgens traditie geluid worden met het klokzeel.
Het Beiaardcomité staat jaarlijks garant voor een heus concertseizoen dat wordt verzorgd door stadsbeiaardier Erik Vandevoort en gastbeiaardiers.
Oud Stadhuis
Grote trots van nogal wat Perenaars is het Oud Stadhuis middenin het stadscentrum. Het in 1637 gebouwde pand is niet alleen een symbool van autonomie en zelfbewustzijn maar ook het oudste stadhuis van Limburg. De fraaie compositie van Maaslandse renaissance en barokke en Rijnlandse invloeden maken het gebouw tot een architectonisch pareltje dat bovendien een even bewogen als bonte geschiedenis achter de rug heeft.
De boogvormige toegangen tot de galerij op het gelijkvloers werden trouwens pas in 1902 met glas dichtgemaakt. Later fungeerde het pand nog als gevangenis (vandaar ook een schandpaal voor het gebouw), gemeentehuis, gerechtsgebouw en bibliotheek. Vermeldenswaard zijn tenslotte de klokgevels, de uit arduin en smeedijzer opgetrokken trappenpartij aan de westkant en de smeedijzeren pomp uit 1845 voor dat bordes. Momenteel is in het gebouw een stadscafé gevestigd.
Marktplein
Dat Peer sinds de prehistorie (en tot op de dag van vandaag) bekend staat als een centrum van landelijke rust en een bloeiende landbouwnijverheid blijkt zelfs tot op het drukke marktplein, met recht en rede het hart van de Peerse gemeenschap. Voor de oorsprong van het enorme, driehoekige plein wordt verwezen naar de vijfde tot zevende eeuw toen de Frankische bewoners een beschutte en veilige verzamelplaats aanlegden voor hun kostbare vee.
Tot ongeveer 1850 waren ter plaatse drenkplaatsen en poelen voor het vee aanwezig. Ook de overdekte markthal van het Oud Stadhuis kaderde in deze bedrijvigheid en wel als verkoopplaats van zuivelproducten terwijl een gedeelte van de prachtige gebouwen – die worden voorgesteld op de historische stadswandeling – aan het tegenwoordige marktplein in feite ooit stadsboerderijen uit 18e en 19e eeuw zijn. Centraal staat de kiosk die na WO II werd opgetrokken en een pagodeachtig dak heeft vanwaar de marktganger wordt gadegeslagen door de beeltenis van illustere grootheden als Orpheus, Beethoven en Verdi. Blikvanger is natuurlijk de 100kg wegende peer die in 1863 bovenop de schitterende, gietijzeren dorpspomp uit 1761 werd geplaatst.
Het in 1995 heraangelegde plein vormt vandaag zowat de gedroomde pleisterplaats voor een middagje winkelen, wandelen, en een uurtje verpozing op één van de talrijke terrasjes. Het Marktplein vormt vanzelfsprekend een gedroomd decor tijdens de vele manifestaties in het stadscentrum.
Prehistorische grafheuvels
Dat de omgeving van het huidige Peer zeer vele eeuwen terug bewoond werd, mag blijken uit de opmerkelijke archeologische site van de Molhemse grafheuvels. Ter plaatse werden een vijftal indrukwekkende grafheuvels ontdekt die uit verschillende fasen in de prehistorie stammen. Zo blijkt dat de vruchtbare omgeving van de Dommel reeds tijdens Neolithicum, Brons- èn Ijzertijd een vaste bewoning van de regio verzekerde. Drie heuvels – 1 meter hoog en 4,5 tot 12m lang – stammen uit de Late-Steentijd (3500 tot 1700 voor Christus), twee andere uit de Bronstijd (1700 tot 1000 voor Christus).
Deze vondsten temidden van het schitterende natuurgebied van het Molhem onthulden een schat aan informatie over deze periode en ze vormen dan ook een populaire pleisterplaats op fietsroutes en wandelingen.
Deusterkapel
De Deusterkapel werd in 1660 gebouwd door Piet Moors. Oorspronkelijk bestond de kapel slechts uit het huidige koor, maar ze werd in 1717 vergroot als gevolgd van de grote toeloop van bedevaarders. De kunstschatten van de kapel zijn om veiligheidsredenen ondergebracht in de St.-Trudokerk van Peer. In 1982 werd de kapel volledig gerestaureerd.
Aan de Deusterkapel was lange tijd een kluis verbonden. De kluizenaar stond in voor het onderhoud van de kapel, de opvang van de bedevaarders en het onderricht aan de jeugd.
Contact
-
Toerisme Peer
Markt 3
3990 Peer
Tel. +32 11 61 16 02
Fax +32 11 61 16 05
Email: toerisme@peer.be
Website: http://www.toerismepeer.be Contactpersonen:Dominique Verlegh Esther Gielen Michèle De Meersman