Door middel van de Europese klokkenluidersrichtlijn (2019/1937) wil Europa personeelsleden die melding maken van een inbreuk beschermen.
Op 18 november 2022 bekrachtigde de Vlaamse Regering een wijziging van het Bestuursdecreet die een aangescherpte klokkenluidersregeling voor o.a. lokale besturen invoert.
Wat is een klokkenluider?
Klokkenluiders zijn personen die in het kader van een werkrelatie inbreuken vaststellen en die inbreuken melden. Voor lokale besturen (stad en OCMW Peer) zijn het enkel de eigen personeelsleden die een melding kunnen maken bij het intern meldpunt. Ook jobstudenten worden beschouwd als eigen personeelsleden.
Welke inbreuk kan men melden?
Personeelsleden van stad en OWMW Peer kunnen bij het intern meldpunt een inbreuk die gepleegd wordt binnen stad of OCMW Peer melden. Het gaat over alle inbreuken op wetgeving en regelgeving die in Vlaanderen van toepassing zijn. Ook de eigen interne regels van stad en OCMW Peer maken deel uit van die ‘regelgeving’. Het gaat over een handeling of nalatigheid van stad of OCMW Peer die onrechtmatig is, of het doel of de toepassing van regelgeving ondermijnt. Men kan ook meldingen doen van inbreuken van de politieke organen van stad of OCMW Peer.
Welke bescherming en garanties krijgt men?
Meldingen moeten vertrouwelijk en kwaliteitsvol behandeld worden. De identiteit van de melder wordt beschermd. De melder kan er ook voor kiezen om anoniem te blijven. En verklaringen van klokkenluiders vallen niet onder het inzagerecht, tenzij het betrokken personeelslid zijn instemming geeft.
De nieuwe regeling stelt een verbod op represailles vast ter vergelding voor een melding of openbaarmaking. De definitie van represailles is ruim omschreven. Denk bijvoorbeeld negatieve beoordelingen of ontslag, verandering van taken, financiële sancties, reputatieschade,… De bescherming tegen sancties is onbeperkt in tijd.
Hoe verloopt de procedure?
- De algemeen directeur heeft overeenkomstig het Bestuursdecreet de rol van intern meldpunt gedelegeerd aan de deskundige bestuurszaken/stafmedewerker.
- Klokkenluiders/melders kunnen meldingen schriftelijk (mail of brief), telefonisch of tijdens fysieke ontmoeting bezorgen.
- Mail: klokkenluiders@peer.be
- Brief: Stad Peer/OCMW Peer, Intern Meldpunt Klokkenluiders, Zuidervest 2a, 3990 Peer
- Telefonisch: Bellen naar deskundige bestuurszaken
- Fysieke ontmoeting binnen redelijke termijn: afspraak maken met deskundige bestuurszaken/stafmedeweker
- Als de melder het toestaat, kan de deskundige bestuurszaken/stafmedewerker het gesprek opnemen (duurzame en opvraagbare vorm) en een verslag van het gesprek opmaken. De melders kunnen dit verslag controleren, corrigeren en voor akkoord tekenen.
- Binnen de 7 kalenderdagen dient de melder een ontvangstmelding te krijgen, binnen de 3 maanden de feedback.
- Het Bestuursdecreet en GDPR bepalen duidelijk aan welke gegevens over de melding mogen of moeten geregistreerd worden en geeft richtlijnen over de bewaring.
Wat met externen?
Andere personeelsleden die een werkrelatie hebben met stad/OCMW Peer (bijvoorbeeld consultants, leveranciers, sollicitanten, vrijwilligers, verenigingswerkers…) kunnen geen melding maken bij het intern meldpunt. Ze moeten zich wenden tot het extern meldpunt: Audit Vlaanderen. Dit kan via e-mail (melding.audit@vlaanderen.be), telefoon (02 553 45 55) of per post (Havenlaan 88, bus 24, 1000 Brussel).
Ook personeelsleden die van mening zijn dat de inbreuk niet doeltreffend intern kan worden behandeld of represailles vrezen, kunnen rechtstreeks terecht bij het externe meldpunt Audit Vlaanderen.
Het intern meldpunt kan niet gebruikt worden door inwoners die geen personeelslid zij. Zij moeten voor een klacht over een handeling of de werking van stad en OCMW Peer gebruikmaken van de klachtenprocedure.
Externen kunnen informatie over inbreuken ook extern melden bij Audit Vlaanderen.